Ook de keramische band van de Bredase kunstenaar Piet Buys (1928) moest worden gered toen de oude huishoudschool Regina Pacis aan de Dr. Struyckenstaat (heuvel 100) in Breda moest wijken voor stadsvernieuwing. Ook dit werk uit de vijftiger jaren is een typisch voorbeeld van kunst uit de wederopbouw.

Het bestaat uit keramiek tegels gemonteerd op beton en hing boven de zij-ingang van de school. De tegels zijn gewoon hardgebakken tegels die werden gebruikt in keukens en badkamers. Dit soort materiaalgebruik is zeer typerend voor de wederopbouwkunst. Het stilleven ontleend zijn kracht aan de eenvoud zowel in figuratie als materiaalgebruik. De kunstenaar Piet Buys heeft vele monumentale werken uitgevoerd in de naoorlogse periode oa. in samenwerking met de architect Mol.

Het werk is met een gedeelte van de betonnen band uitgezaagd en herplaatst in de hal het appartementen complex van woningbouwvereniging Laurentius. Restauratie beeldhouwwerken Breda heeft het tableau gereinigd en het fond geëgaliseerd en gevoegd.

De wandplastiek ‘Levensboom’ die de voorgevel sierde van de oude huishoudschool Regina Pacis aan de Dr. Struykenstaat 100 moest wijken voor stadsvernieuwing. De plastiek is gemaakt in 1952 door de Bredase kunstenaar Fons Neijens † en geldt als een belangrijk exponent van de wederopbouwkunst in Breda. Het beeld moest dus worden behouden. Restauratie beeldhouwwerken Breda kreeg de opdracht het beeld te restaureren en te herplaatsen aan een naburige gevel. Dit als symbool van de na-oorlogse oorsprong van de wijk.

Vervaardigingstechniek
Materiaalgebruik, vervaardigingtechniek en stilering van deze wandplastiek zijn typisch voor de periode vlak na de oorlog.
Er waren veel opdrachten voor kunstenaars tijdens de wederopbouw, maar niet zoveel speciale grondstoffen. Het materiaalgebruik is dan ook vaak alledaags: glas, beton, keramische tegeltjes.
De vervaardigingtechniek van het beeld is eenvoudig, het is gemaakt van ‘kalkbeton’: kalk en grind. Het bestaat uit 9 handelbare betonplaten welke zijn gestort in verschillende in vorm gespitte kuilen in de tuin van de kunstenaar.
Om in het kunstwerk accenten aan te brengen zijn versieringen aangebracht in kleurig mozaïek-glas. Deze zijn in de ‘kuil’ gelegd en hebben zich zo vastgehecht aan het beton.

Staat van bevinding.
De onderdelen van de plastiek waren opgeslagen in een loods. Het centrale deel van het beeld was in stukken gebroken en er miste een stuk arm van de moederfiguur, verder zijn in de zone rondom de armen eerder herstellingen gedaan: te zien aan resten van de oude polyester reparaties. Ook waren delen van het glasversieringen weg.

Waarschijnlijk is tijdens de demontage van het beeld en/of takelwerk het centrale deel in verschillende stukken gebroken. De breuken zijn te wijten aan de roestende wapening. De oorzaak van de roest is te weinig betondekking (betonrot), wellicht geholpen door barstjes die zijn ontstaan door spanningen tijdens het plaatsen van de plastiek: het centrale deel van het beeld (moeder met kind)is ‘topzwaar’ twee zware stukken beton zijn verbonden met redelijk dunne armen. Op die punten kan er door spanning van takelen of vervoer inscheuring ontstaan en water insijpeling plaatsvinden, waardoor het betonijzer roest. Ook is het bindmiddel (kalk)aan de oppervlakte aangetast door de zure regen en het beton poreus geworden.

Constructieve ingrepen.
De geroeste wapening wordt na verwijdering vervangen door rvs- en minerale verbindingsstaven, tevens plaatsen we extra staven bij een oude breuk.
Omdat de fragiele armen een zwak punt zullen blijven hebben we na het verwijderen van het gecorrodeerde ijzer besloten ook daar extra wapening te plaatsen, dit om torsiekrachten op te vangen bij het plaatsen van het beeld.

Vormherstel
De herstellingen worden uitgevoerd in epoxymortel.
We gebruiken een pasteuze epoxyhars die goed hecht en kan uitzetten en krimpen met het moedermateriaal.
Voor de oppervlakte-structuur maken we het steengruis(split) op maat met de hamer.
Om de juiste porositeit en kleur te verkrijgen ‘bestrooien’ we het oppervlak met boormeel dat vrijkwam tijdens het boren van de gaten voor de draagstructuur en werken het in de oppervlakte. We maken een ‘vuilpatine’ om dezelfde toon te krijgen als het origineel.

Glasrestauratie
De glasversiering bestaat uit glascirkels van stukken donkerblauw en turkoois, zgn Bulls-eye glas waarvan zowel de ruwe voor- als gegolfde achterzijde gebruikt is. De rechthoekige kleinere stukjes rood glas zijn van het zelfde type en er is een mat type vlak lila glas gebruikt. Na een zoektocht hebben we het originele glas in handen kunnen krijgen. Waarschijnlijk zijn de stukken glas door de vervaardigingsmethode van het beeld nooit goed gehecht aan het beton. Er missen dan ook stukken glas op diverse plaatsen.

 

 

  

  

De stand- alone constructie
De beschikbare gevel voor herplaatsing, een gebouw uit 1952, bleek niet draagkrachtig genoeg, maar er werd een oplossing gevonden door de plastiek aan een stand-alone constructie te bevestigen. Een stalen boomconstructie.

  

  

Plaatsen wandplastiek
Na het plaatsen van de stand-alone constructie kunnen we de aan het staal verlijmde betonplaten inhijsen en vastbouten.
Een hijswerkje tot op de millimeter nauwkeurig..

Zie ook het gerestaureerde werk van Piet Buys, huishoudschool te Breda  >

De Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele is het belangrijkste kerkgebouw in het oude centrum van Brussel. De bouw van de kathedraal werd in het begin van de 13de eeuw aangevangen onder de leiding van Hendrik I, hertog van Brabant. Tot aan de opsplitsing van het bisdom Mechelen in 1961 was het een collegiale kerk die gewijd was aan Sint-Michiel en waarin in 1047 een kapittel ter ere van Sint-Goedele werd gesticht.

[/column]

Restauratie en conservatie van 21 beelden en 7 baldakijnen in de laat-gotische Heilige Sacramentskapel.
In opdracht van ARAB Antwerpen olv Sander Peters. aug.1997t/m sept1998. Ism Eveline Pars. Vooronderzoek Lode De Clercq.

Omschrijving van de objecten
In de periode rond 1535 zijn de baldakijnen aangebracht in de vernieuwde Sacramentskapel. De baldakijnen zijn vervaardigd uit Avesne-steen. Tijdens een ingrijpende restauratie rond 1872, zijn de origineel witgekalkte baldakijnen gedecapeerd, werden verguldsels aangebracht en zijn de huidige beelden in de nissen geplaatst.

Restauratieoptie
Uitgangspunt bij de restauratie is het terugbrengen van de 16e eeuwse toestand. Na een intensieve reiniging wordt de door roest aangetaste draagstructuur aangepakt, ontbrekende onderdelen worden plastisch hersteld en de verguldsels worden weggenomen. Het geheel wordt geschilderd, met uitzondering van de later geplaatste en in stijl afwijkende beelden, deze zijn immers nooit geschilderd geweest.

 

Aangetroffen toestand

Door meerdere langdurige lekkages(oa. door een slecht geplaatste dakgoot) ,roestende draagstructuur, schade door stellingbouw ivm schilderwerken en ernstige vervuiling, was er heel wat aan de hand met de baldakijnen.

Om een zo goed mogelijk beeld te kunnen geven van de conditie van de baldakijnen is van ieder baldakijn een schema gemaakt en de schade ingetekend.

1. Reiniging met natte verzadigde stoom

Dit geeft de mogelijkheid om in de hete stoom de vette aanslag op te lossen en direct met een doek op te deppen zonder noemenswaardige vochtopname door de steen De muur- en kolomzones zijn apart gereinigd. Dit is gedaan met de zgn. injectie/extractie-methode; er wordt plaatselijk verzadigde stoom onder hoge druk geïnjecteerd en deze wordt samen met de vervuiling meteen afgezogen.

2. Constructieve ingrepen

Vanwege een jarenlange lekkage is de draagstructuur van baldakijn no. 6 gaan roesten. De langdurige inwatering zorgde ervoor dat zelfs de degelijk in lood gegoten verbindingsankers werden aangetast.
en de steen op meerder plaatsen uiteenspatte. Het was noodzakelijk de gebroken bovenste luifel te demonteren, het slechte muuranker te verwijderen en het geheel opnieuw te verzekeren aan de muur.

 

1. De baldakijn na het demonteren van de brokstukken van de gebroken luifel en verwijderen van het geroeste 19e eeuwse muuranker.

 

2. Na het verlijmen van de onderdelen, plastisch herstel, injecteren van de scheuren en vervangen van alle geroeste doken.

 

3. Het bovenste deel van de baldakijn na het schilderen. 

3. Verwijderen schimmels en zoutuitbloeiingen

De schimmels; mixomiceten worden behandeld en baldakijn 5 wordt preventief behandeld. Na twee behandelingen zijn de schimmels geneutraliseerd.
De zoutuitbloeiingen op de baldakijnen en muren worden maandelijks droog weggeborsteld.

zouten op het ajourwerk als gevolg van jarenlange lekkages

4. Vochtmetingen.

De vochtmetingen worden tweemaandelijks gedaan in het bovenste niveau van baldakijn 4, en 6 en de aangrenzende muurzone. In verband met de aanwezige zouten is gekozen voor de methode met de carbure-fles. De meetresultaten worden opgenomen in een afzonderlijk verslag.

Het gebouw van de Beurs van Brussel | 1873 is geïnspireerd door de Opera Garnier van Parijs, gebaseerd op een neoclassicistisch palladiaans schema, aangevuld met overvloedige eclectische decoraties. Het werd ontworpen en gebouwd door de architect en  ondernemer Léon Suys en werd ingehuldigd in 1873.

Conservatie van de natuurstenen beelden aan de gevels van het beursgebouw van architect Léon-Pierre Suys. (1873) met beeldhouwwerk van o.a.  Rasbourgh, Carrier-Belleuese en Rodin. De werken werden uitgevoerd olv Sander Peters voor Verstaete en VanHecke in opdracht van de Stad Brussel.

De beelden

De verschillende beeldhouwwerken in en rond de Beurs zijn het werk van verschillende diverse kunstenaars. Deze werken, waarmee werd gestart in 1871, werden eind 1873 voltooid. Als belangrijkste bijdragen vermelden we: De gebroeders Jacquet, Guillaume De Groot, Victor De Haen, Antoine-Joseph van Rasbourgh, Albert-Ernest Carrier-Belleuse met assistentie van Rodin. De monumentale beeldengroepen op het  dak zijn voornamelijk opgetrokken uit Savoniere kalksteen. Toen de Frans-Duitse oorlog uitbrak stokte de aanvoer en is verder gewerkt met het vergelijkbare Engelse Portlandsteen.

De toestand van de beeldhouwwerken
Door weersinvloeden oa. zure regen zijn de monumentale beelden sterk verweerd, er zijn verzakkingen, breuken (oa. door geroeste armatuur) en scheuren, op veel plaatsen schilfert de steen af. Het doel van het project is behoud van de beeldhouwwerken voor verder verval(conservering).

Conserverende maatregelen
Steenversteviging, vernieuwen van de verzande voegen, vervangen van de geroeste doken, terug aanlijmen van gebroken onderdelen, Scheur- injecties, fixeren van de steenschilfers en gedeeltelijk vormherstel op de beelden om de afwatering herstellen. Tevens het verwijderen van zouten, ontstaan door de gebrekkige waterhuishouding.

Het 18e eeuwse beeld Madonna Immaculata werd opgericht door het viskopersgilde voor de toenmalige vismarkt aan de Schelde te Antwerpen en staat nu in Museum het Sterckshof. Uit onderzoek konden we stellen dat het beeld op het Sterckshof stellen in 1713 vervaardigd werd door Willem Kerricx de Oude en dat het een ouder beeld verving op de Vismarkt.’

De opdracht is gerealiseerd in opdracht van ARAB Antwerpen olv Sander Peters. Vooronderzoek door C.vd Star. Restauratie is uitgevoerd samen met M. Oudejans. Het behandelingsrapport wordt logischerwijs gemaakt tijdens de restauratiewerken. In het rapport staan schema’s van schade-indexering gedane ingrepen materiaal- en handelings verantwoording.

Het restauratieproces
De meeste schade aan het beeld blijkt te zijn veroorzaakt door ‘ongelukjes’ tijdens de vele omzwervingen die het beeld heeft gemaakt. Het is tijdelijk van zijn sokkel gehaald van de vismarkt (tijdens de ‘Franse troebelen’, openbare uitingen van godsdienst waren toen verboden), weer herplaatst, het is na opheffing van de vismarkt, opgeslagen, geveild, hersteld, getakeld, getransporteerd en tot twee maal opnieuw opgesteld.

Breukschade
Het is beeld gebroken geweest ter hoogte van de wereldbol onder de madonna. Waarschijnlijk door een val tijdens het takelen. De veroorzaakte valschade is later gerepareerd met behulp van ijzeren doken. Deze doken hebben door roestvorming de steen op verschillende plaatsen kapot gedrukt. De restauraties hebben de schade groter gemaakt dan die er in eerste instantie was.

Het kopje van Jezus is afgebroken geweest en teruggeplaatst met een ijzeren dook. De schade aan het gezichtje was gerepareerd met stopverf en de hals gerepareerd met gips. Doordat de stopverf na een aantal jaren versteent, kan het vocht wat normaal gesproken via de poriën van de steen verdampt niet meer weg. Door inwerking van vorst barsten deze ‘volle’ poriën (water zet uit tijdens bevriezing) en resultaat is verpoedering van de steen. De dook en de stopverf moesten verwijderd worden om verdere schade te voorkomen.

Met behulp van foto’s van de oude situatie, nog aanwezige aansluitpunten en overeenkomende laatbarokke Jezuskopjes van Kerricx is het gezichtje gereconstrueerd in kalkmortel. De steen rondom de schade was zodanig aangetast dat een behandeling met steenversteviging moest worden uitgevoerd.

Door reparaties van eerdere schades en gebrek aan een goed onderhouden verflaag zijn de meeste uitkragende gedeeltes verweerd of beschadigd. Deze zones worden geconserveerd of gereconstrueerd.

Afwerklaag. Om het geconserveerde steen-oppervlak te beschermen tegen weersinvloeden heeft het beeld een nieuwe verflaag nodig. Er is gekozen voor een damp-open bescherming die zeer degelijk is, goed aan de steen hecht en reversibel is.

Sporenonderzoek wijst op aanwezigheid van polychromie en er is er bij het historisch onderzoek een afbeelding gevonden met gekleurde wereldbol en vergulde dierenriem. We hebben diverse verfschilfers van het beeld en sokkel afgenomen waar in geval van polychromie- de kleur anders zou kunnen zijn. De schilfers zijn opgebouwd uit meerdere lagen verf. Het gaat om de kleur van de onderste laag.

Het KIK in Brussel deed onderzoek naar de aanwezige pigmenten.

Uit de resultaten bleek dat slechts de wereldbol, slang, dierenriem en dolfijnen sporen van keur of verguldingen bevatten. Op het kleed en andere delen van Maria en Jezus werden slechts sporen van loodwit te vinden in de oudste (olieverf) laag. Het kon zijn dat daar de sporen waren uitgewist door eerdere behandelingen of dat daar nooit polychromie aanwezig is geweest. Bijvoorbeeld door gebrek aan geld, of om de (vermiste) gouden kroon beter te doen uitkomen. Er werdt besloten de polychromie niet terug aan te brengen vanwege te weinig gegevens.